W dniach 9 -10 stycznia 2009 w Sali Kolumnowej Sejmu RP odbyła się ogólnopolska konferencja „Społeczeństwo wiedzy – mit czy szansa dla Polski?

Założeniem konferencji była dyskusja i wymiana opinii wśród przedstawicieli rządu, parlamentu, nauki, edukacji, biznesu i organizacji pozarządowych na temat pozycji Polski wobec najbardziej innowacyjnych krajów europejskich. Uczestnicy dyskutowali o działaniach, jakie należy podjąć, by społeczeństwo polskie nadrobiło tzw. lukę innowacyjną wobec liderów z Unii Europejskiej.

• Bronisław Komorowski – Marszałek Sejmu RP - otwarcie konferencji
• Grażyna Staniszewska - posłanka Parlamentu Europejskiego oraz koordynator Programu Interklasa
• Ján Figel' - Komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży
• Katarzyna Hall – Minister Edukacji Narodowej
• Barbara Kudrycka - Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
• Jacek Murawski - Dyrektor Generalny Microsoft Polska

Grażyna Staniszewska – Polska zgubiła swoją szansę rozwoju i musi znaleźć drogę jak dogonić resztę Europy

Organizatorka konferencji, posłanka Parlamentu Europejskiego Grażyna Staniszewska, otwierając spotkanie powiedziała, że celem spotkania jest przedyskutowanie problemów związanych z tworzeniem się w Polsce "innowacyjnego społeczeństwa wiedzy".
Gdzieś po drodze zgubiliśmy szansę, by Polska stała się krajem, w którym ludzka wynalazczość stoi na wysokim poziomie - powiedziała Grażyna Staniszewska.

Według Europejskiego Urzędu Statystycznego (Eurostat), w dziedzinie innowacyjności Polska jest w ostatniej - czwartej - grupie państw Unii Europejskiej (UE). Jak szacuje Eurostat, Polska, aby zbliżyć się do obecnej średniej europejskiej, potrzebuje ponad 20 lat - pod warunkiem że podejmie odpowiednie inicjatywy.
Jesteśmy dużym krajem i wydaje nam się, że wszystko samo przyjdzie. Nic samo nie przyjdzie, warto dostrzec, że małe kraje jak Estonia czy Słowacja szybko się mobilizują i pędzą do przodu, a my zaczynamy odstawać – mówiła Grażyna Staniszewska.

Jej zdaniem, w Polsce poważnym problemem nadal jest brak zwyczaju powszechnego korzystania z internetu. W Polsce korzystanie z tzw. narzędzi teleinformatycznych jest dwa razy niższe od średniej europejskiej. Musimy się zastanowić, jak dogonić resztę Europy - powiedziała i zaznaczyła, że kluczem może okazać się inwestowanie w edukację dla ludzi starszych. Na Zachodzie np. emeryci często są liderami, jeśli chodzi o korzystanie z nowoczesnych technologii, w Polsce starsi ludzie nawet nie wiedzą, jak się do tego zabrać - mówiła.

Ján Figel' - Społeczeństwo wiedzy – przyszłość Europy?

Komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, Ján Figel', wygłosił wykład „Społeczeństwo wiedzy – przyszłość Europy?". Komisarz Figel' przypomniał, że w grudniu ub. roku Komisja Europejska zgłosiła inicjatywę, która ma pomóc nam przewidzieć, jakie umiejętności zawodowe będą się liczyć w nadchodzących latach. Oczywiście trudno jest przepowiadać przyszłość - podkreślał komisarz - nie da się precyzyjnie określić jak będzie wyglądać społeczeństwo za 10 lub 20 lat.

Jednak mimo to - jak zauważył - trzeba dać ludziom szansę kształcenia zawodowego, tak by mogli przystosować się do wyzwań, które przyniesie przyszłość. To oznacza także pogłębienie umiejętności rozwiązywania problemów, dokonywania analizy, zdolności komunikacyjnych, innowacji i kreatywności. Właśnie na to - jak podkreślał Figel' - Komisja Europejska kładzie nacisk rozwijając program "Uczenie się przez całe życie" w latach 2007-2013. Nie trzeba jednak za bardzo wybiegać w przyszłość, ponieważ te cechy już teraz liczą się na rynku pracy - mówił Figel'.

Czy nasz system edukacji i szkoleń jest gotowy na wyzwanie przyszłości? - pytał retorycznie komisarz ds. edukacji. Jego zdaniem, mimo, że Europa wciąż pozostaje jednym z najlepszych miejsc na świecie pod względem warunków do nauki i rozwijania badań naukowych, ale jest jeszcze dużo do zrobienia. Przede wszystkim szkoły muszą zdać sobie sprawę z tego, że przygotowują młodzież do wyzwań XXI wieku, po drugie musi się także zmienić system kształcenia nauczycieli, którzy powinni zostać wyposażeni w najnowszą technologię i komputery. W tej chwili na 100 uczniów w Unii Europejskiej przypada średnio 11 komputerów. Pod tym względem znacznie lepiej wypadają tzw. stare kraje członkowskie, w Polsce ten wskaźnik wynosi 6 i jest niemal najniższy w Europie.

Na naukę nigdy nie jest za późno - przypomniał komisarz Ján Figel'. W jego opinii to stare powiedzenie, dziś zyskało nowy wymiar, bo kontynuowanie nauki w starszym wieku jest nie tylko pożądane, ale wręcz konieczne. W sytuacji, gdy starzeją się europejskie społeczeństwa, młodzi ludzie, wchodzący dopiero na rynek pracy, nie będą w stanie wypełnić jego luk.

Komisarz Ján Figel' podkreślał, że Polska powinna rozwijać strategię uczenia się przez całe życie, powinna też ułatwiać dostęp do wyższej edukacji, tym, którzy do tej pory byli z niej wykluczeni.

Przy okazji zapowiedział, że Komisja Europejska, wraz z państwami członkowskimi pracuje nad reformą systemu szkolnictwa wyższego. Ta dziedzina to ogromny potencjał - mówił komisarz Ján Figel' - 4000 placówek naukowych, ponad 17 milionów studentów i 1,5 mln kadry uniwersyteckiej, ten potencjał nie jest w całości wykorzystany.

Podsumowując, Ján Figel' zaznaczył, że znaczącym krokiem na rzecz modernizacji poziomu kształcenia w Europie było powołanie niedawno Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT). Rozwijaniu potencjału w tej dziedzinie ma służyć także ogłoszony w 2009 roku Europejski Rok Kreatywności i Innowacji.

Katarzyna Hall – polska edukacja musi nadążać za światem, który idzie cały czas do przodu

Jak powiedziała Minister Edukacji Narodowej Katarzyna Hall, edukacja w Polsce wymaga zmian, ponieważ musi nadążać za rzeczywistością. Świat cały czas idzie naprzód, a polska edukacja musi nadążać za tym światem - stwierdziła. Miejmy świadomość, że wiedzy stale przybywa i że należy młodzież z nią zapoznawać - tłumaczyła minister.

Zależy nam na tym, by edukacja była naprawdę skuteczna, przyjazna i nowoczesna. Dlatego przygotowaliśmy nową podstawę programową od przedszkola do matury. Zostało w niej jasno zapisane, co musi umieć uczeń kończący przedszkole, szkołę podstawową, gimnazjum i szkołę ponadgimnazjalną – powiedziała Katarzyna Hall.

Minister Katarzyna Hall przyznała również, że MEN musi pilnie zmierzyć się z problemem upowszechnienia edukacji przedszkolnej. - W Polsce, w niektórych regionach, nie ma tradycji posyłania dzieci do przedszkola. Tymczasem na przykład w Luksemburgu już czterolatki są objęte edukacją przedszkolną. Chcemy, by od przyszłego roku szkolnego każdy pięciolatek miał prawo do przedszkola. Sześciolatki stopniowo będą trafiać do pierwszych klas szkół podstawowych, zwalniając dzięki temu miejsca w przedszkolach. Ta zmiana w ciągu trzech lat doprowadzi do istotnego zwiększenia wskaźnika upowszechnienia edukacji przedszkolnej – dodała minister edukacji narodowej.

Jak podkreśliła Katarzyna Hall, nowa podstawa programowa jest obecnie upowszechniana w środowisku nauczycielskim. Odbyło się 430 konferencji adresowanych m.in. do wszystkich dyrektorów szkół. - Podstawa programowa, wraz z odpowiednim komentarzem, zostanie wydana i wkrótce trafi do każdej szkoły w Polsce. Nauczyciele będą wiedzieć, jak wdrażać nowe programy nauczania. Będziemy się też starać dotrzeć do wszystkich rodziców, zwłaszcza dzieci w wieku przedszkolnym z informacją o przysługujących im prawach. od września 2009 roku zmiany zaczną wchodzić w życie, rok po roku, do kolejnych klas. Zaczynamy od przedszkola, pierwszej klasy szkoły podstawowej i pierwszej klasy gimnazjum. Jest to zmiana obliczona na sześć lat – zaznaczyła minister Katarzyna Hall. Podkreśliła też, że przed resortem edukacji stoją kolejne wyzwania. Zespoły eksperckie zaczęły już prace nad zmianami w kształceniu zawodowym i specjalnym.

Barbara Kudrycka – trzeba zwiększyć konkurencyjność polskiej nauki

Według Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbary Kudryckiej, konkurencyjność polskiej nauki ma poprawić przygotowywany przez jej resort pakiet pięciu ustaw. W naszej reformie zwiększymy m.in. finansowanie badań prowadzonych przez młodych naukowców, bo oni odnoszą największe sukcesy w badaniach naukowych - zapowiedziała minister nauki.

System szkolnictwa wyższego oraz badań naukowych mają podstawowe znaczenie dla rozwoju społeczeństwa wiedzy. To właśnie na uczelniach kształcimy ludzi, którzy stanowić mają, mam nadzieję, wysoko wykwalifikowane kadry potrafiące po rozpoczęciu kariery zawodowej działać innowacyjnie i kreatywnie, a swoje decyzje opierać na wiedzy. Z drugiej strony firmy mogą produkować innowacyjne produkty jedynie we współpracy z jednostkami naukowymi – podkreśliła minister Kudrycka

U podstaw działań strategicznych Ministerstwa leży rozwój współpracy sektora prywatnego z nauką. Obecnie współpraca ta jest niezadowalająca. Nakłady na badania i rozwój w Polsce w większości pochodzą z budżetu państwa (60 %). W krajach UE-15 jest odwrotnie, to podmioty gospodarcze ponoszą większość wydatków na naukę (55 %). Przedsiębiorcy świadomi potrzeby korzystania z najnowszych zdobyczy naukowych są gotowi w nie dużo inwestować.

Profesor Kudrycka podkreśliła również, że największym potencjałem polskiej nauki są studenci i badacze. Należy zatem zmienić dotychczasowe procedury i struktury, by stworzyć warunki umożliwiające zwiększenie konkurencyjności poszczególnych uczelni.

Jacek Murawski – Ekonomiczny wymiar społeczeństwa wiedzy i rola edukacji

Dyrektor Generalny Microsoft Polska – Jacek Murawski w swoim wystąpieniu „Ekonomiczny wymiar społeczeństwa wiedzy i rola edukacji” podkreślił, że wyzwaniem dla polskiej gospodarki jest konieczność zmiany charakteru jej konkurencyjności. Nasz kraj powinien szukać własnej drogi rozwoju gospodarczego, jak np. Skandynawia czy Irlandia - powiedział. Kraje te nie mając ani zasobów taniej siły roboczej i ogromnych zasobów surowcowych (tak jak Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) ani nie dysponując wielkimi zasobami infrastrukturalnymi i finansowymi (tak jak potęgi gospodarcze: USA, Kanada, Japonia, Niemcy, Wielka Brytania, Francja) znalazły swoje specyficzne recepty na sukces gospodarczy.

Według Jacka Murawskiego przyszłość Polski oraz jakość życia obywateli zależeć będzie od wykorzystania kapitału intelektualnego. Należy jednak znaleźć sposób na włączenie do świadczenia usług opartych na wiedzy 1,9 mln studentów kierunków nieinformatycznych a nie tylko studentów kierunków informatycznych, których jest 100 tysięcy.

Podsumowując aktualny stan gospodarki opartej na wiedzy w Polsce Jacek Murawski zauważył, że polscy internauci są aktywni w sieci i wykorzystują internet w codziennym życiu – w domu i i w pracy. Jednakże wg badania "Information Society As Seen by EU citizens" - Flash Eurobarometer 214., z września 2008 roku tylko 38% Internautów uważa, że internet poprawia ich kontakty z administracją publiczną - co plasuje te usługi on-line na 24 miejscu.

Pan Jacek Murawski podkreślił, że obecnie wchodzi do gospodarki i życia obywatelskiego „Pokolenie Interkl@sy”, które jest przyzwyczajone do korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, serwisów społecznościowych i usług interaktywnych. I właśnie to pokolenie będzie przyśpieszać zmiany prowadzące do budowy społeczeństwa informacyjnego. Pytanie tylko czy Państwo za nimi nadąży.

Pan Jacek Murawski przedstawił także główne konkluzje ze spotkania przedstawicieli Microsoftu z polskimi europosłami, które odbyło się pod tytułem: „Więcej betonu czy więcej bitów”. Jest to dylemat pozorny – mówił. Trzeba modernizować infrastrukturę, tworząc fundamenty pod gospodarkę przyszłości: wspierać rozwój społeczeństwa informacyjnego, rozwijać infrastrukturę drogową, kolejową, energetyczną. Główną słabością w obu tych sferach jest niska skuteczność procedur i regulacji - dynamiczny rozwój jest tam, gdzie działają prawa rynku i/lub nie ma barier instytucjonalnych.

Pan Jacek Murawski przedstawił także główne założenia i wyniki Programu „Partnerstwo dla Przyszłości”, realizowanego przez Microsoft z partnerami od 2004 roku oraz projektu Microsoft Imagine Cup - międzynarodowego konkursu technologicznego, skierowanego do studentów.

Podsumowując swoje wystąpienie Jacek Murawski podkreślił, że Polska powinna znaleźć właściwą równowagę pomiędzy nakładami inwestycyjnymi na infrastrukturę klasyczną (likwidowanie przepaści cywilizacyjnej do UE) a nakładami na ICT, które pozwolą na stworzenie przewagi konkurencyjnej dla Polski w przyszłości oraz że wykorzystanie technik informatycznych w edukacji jest podstawowym i długofalowym fundamentem budowania społeczeństwa opartego na wiedzy.